4U Bezpieczna szkoła
Gra, w której ćwiczysz, co robić, gdy w szkole pojawi się zagrożenie: Uważaj, Uciekaj, Ukryj się, wezwij pomoc pod 112 i zachowaj się właściwie, gdy przyjadą służby. Do tego pożar, groźba w internecie, syreny alarmowe, wyciek chemiczny, podejrzana paczka, obca osoba, przemoc rówieśnicza, pierwsza pomoc z AED i tryb losowy, a dla nauczycieli osobne misje z perspektywy opiekuna klasy. Bez broni i bez przemocy na ekranie, za to z decyzjami, które naprawdę mają znaczenie.
Zasada 4U
To pomoc w zapamiętaniu, a nie sztywna kolejność. Wybierasz to, co w danej chwili jest najbezpieczniejsze. Jeśli możesz bezpiecznie uciec, uciekaj. Jeśli droga prowadzi w stronę zagrożenia, ukryj się.
- Zwracaj uwagę na dziwne zdarzenia i zachowania. Nie bądź obojętny.
- Nie podchodź, nie sprawdzaj, nie śledź.
- Powiedz dorosłemu, gdy możesz to zrobić bezpiecznie.
- Przekazuj tylko to, co wiesz na pewno.
- Jeśli droga jest bezpieczna, oddal się od zagrożenia.
- Nie idź do najbliższego wyjścia, jeśli prowadzi w stronę zagrożenia.
- Nie wracaj po plecak ani telefon.
- Ostrzegaj osoby, które mijasz. Trzymaj się grupy.
- Gdy ucieczka nie jest bezpieczna: zamknij i zastaw drzwi.
- Odsuń się od drzwi i okien, zachowaj ciszę.
- Wycisz telefon, także wibracje.
- Nie otwieraj nikomu, czekaj na służby.
- Wyłącznie ostateczność, gdy nie da się uciec ani ukryć, a życie jest bezpośrednio zagrożone.
- To nie jest obowiązek walki.
W grze tego nie ćwiczymy. Zawsze najpierw uciekaj albo się ukryj.
Ściągi
📞 Co powiedzieć operatorowi 112
- Nazwę i dokładny adres szkoły.
- Gdzie jest zagrożenie: część budynku, piętro, korytarz, sala.
- Co wiesz na pewno o osobie i przedmiocie. Bez domysłów.
- Ile osób jest zagrożonych i czy są ranni.
- Gdzie jesteś Ty i Twoja grupa.
- Odpowiadaj na pytania i nie rozłączaj się. Jeśli nie możesz mówić, zostaw włączone połączenie.
🚓 Gdy przyjedzie policja
- Nie biegnij w stronę policjantów i nie rób gwałtownych ruchów.
- Ręce puste i widoczne, otwarte dłonie.
- Wykonuj polecenia, nawet gdy ktoś bierze Cię za podejrzanego. Nie stawiaj oporu.
- Nie dotykaj przedmiotów pozostawionych na miejscu.
- Przy gazie łzawiącym nie trzyj oczu.
- Wychodź od razu, bez rzeczy, gdy policja każe.
🔊 Syreny alarmowe
- Ogłoszenie alarmu: dźwięk narastający i opadający (modulowany) przez 3 minuty.
- Odwołanie alarmu: ciągły, równy dźwięk przez 3 minuty.
- Słuchaj komunikatów (radio, radiowęzeł, Alert RCB) i poleceń nauczyciela.
- Alarm powietrzny: piwnica lub ukrycie, z dala od okien i szklanych drzwi.
☣ Wyciek substancji chemicznej
- Zostań w budynku, nie wychodź oglądać.
- Zamknij okna i drzwi, wyłącz wentylację, uszczelnij szpary mokrymi tkaninami.
- Oddychaj przez wilgotną tkaninę. Unikaj piwnic, bo wiele gazów gromadzi się nisko.
- Okna otwieraj dopiero po komunikacie służb.
📦 Podejrzany przedmiot
- Nie dotykaj, nie przesuwaj, nie otwieraj, nie zaglądaj.
- Nie używaj w pobliżu telefonu i nie rób zdjęć z fleszem.
- Odsuń się i od razu powiedz dorosłemu: gdzie jest, jak wygląda, że nikt go nie ruszał.
- Ostrzegaj innych spokojnie, bez wywoływania paniki.
💣 Alarm bombowy
- Ewakuuj się drogą z dala od podejrzanego przedmiotu, omijaj szklane powierzchnie.
- Zabierz rzeczy osobiste (plecak, kurtkę, telefon), jeśli są pod ręką. Inaczej niż przy pożarze!
- Telefon z groźbą: nie rozłączaj się, zapamiętaj godzinę, słowa, głos i tło, od razu powiedz dorosłemu.
- Po przyjeździe policji wykonuj jej polecenia.
🚶 Obca osoba
- Możesz być uprzejmy, ale nigdy nie musisz iść z obcą osobą ani jej prowadzić.
- Gościa bez identyfikatora odeślij do portierni i powiedz dorosłemu.
- „Mama miała wypadek, chodź ze mną”? Nie idź. Wróć do szkoły i zadzwoń do rodziców.
- Ustal z rodzicami hasło rodzinne.
🤝 Przemoc rówieśnicza
- Jako świadek: nie nagrywaj, nie przechodź obojętnie, od razu wezwij dorosłego.
- Wesprzyj osobę skrzywdzoną: to nie jej wina.
- Filmów z przemocą nie lajkuj, nie udostępniaj. Zgłoś je.
- Gdy krzywdzą Ciebie: rodzice, wychowawca, pedagog albo 116 111. To nie skarżenie.
Dla nauczyciela
Pełny opis misji, sterowania i informacji technicznych znajdziesz w oknie pomocy:
Jak korzystać
- Gra ma 12 misji dla uczniów (po 3–8 minut): cztery według zasady 4U, pożar, groźba na czacie, tryb losowy, syreny, wyciek chemiczny, podejrzana paczka, obca osoba i przemoc rówieśnicza. Do tego 2 misje z perspektywy nauczyciela (ewakuacja klasy i zabezpieczenie sali), oparte bezpośrednio na dokumencie MEN. Nadają się na szkolenie rady pedagogicznej. Warto porównać pożar z alarmem bombowym: przy pożarze rzeczy zostają, a przy alarmie bombowym zabiera się rzeczy osobiste. Ostatnie dwie misje warto omówić razem: przy alarmie powietrznym schodzi się do piwnicy, a przy skażeniu chemicznym się jej unika. W misji z syrenami włącz dźwięk, żeby uczniowie usłyszeli oba sygnały. Najlepiej grać po kolei i po każdej misji omówić ekran podsumowania.
- Na tablicy interaktywnej steruje się dotykiem: dotknij miejsca, do którego ma iść postać, i przycisku akcji.
- Zagrożenie jest pokazane umownie jako czerwona strefa. W grze nie ma postaci sprawcy, broni ani ran.
- Uczeń może w każdej chwili przerwać grę. Zapowiedz to przed lekcją i bądź uważny na reakcje uczniów, zwłaszcza tych z trudnymi doświadczeniami.
Źródła i zgodność
- Schemat 4U z materiału MEN „Postępowanie nauczyciela w sytuacji zagrożenia ze strony osoby posiadającej niebezpieczne narzędzie lub przedmiot”, przeniesiony na perspektywę ucznia. Pełna lista dokumentów:
- Kampania 4U MSWiA i Centrum Prewencji Terrorystycznej ABW.
- Zasady ewakuacji przy pożarze według ogólnych zaleceń Państwowej Straży Pożarnej: nie zabierać rzeczy, sprawdzić drzwi, w dymie iść nisko, nie korzystać z windy, nie wracać.
- Sygnały syren alarmowych według PSP („Alerty i syreny”), zachowanie przy skażeniu według MSWiA („Skażenie substancją toksyczną”).
- Podejrzany przedmiot i alarm bombowy według MSWiA („Alarm bombowy”, „Niebezpieczna przesyłka”) i RCB („Zagrożenie eksplozją”).
- Zachowanie przy przyjeździe policji według poradnika Wielkopolskiego Urzędu Wojewódzkiego.
- Gra nie jest oficjalnym materiałem MEN i nie zastępuje procedur Twojej szkoły ani poleceń służb.
Sprawdź się
Punkty 0 · Seria 0 · Rekord 0Czym jest zasada 4U?
4U to cztery słowa: Uważaj, Uciekaj, Ukryj się, Udaremnij atak. Pochodzą z kampanii MSWiA i Centrum Prewencji Terrorystycznej ABW, a Ministerstwo Edukacji Narodowej wykorzystało je w procedurze dla szkół na wypadek pojawienia się osoby z nożem lub innym niebezpiecznym przedmiotem.
Najważniejsze jest to, że 4U nie jest sztywną kolejnością. Jeśli możesz bezpiecznie oddalić się od zagrożenia, robisz to. Jeśli droga jest niebezpieczna, chowasz się w bezpiecznym pomieszczeniu. Udaremnienie ataku to wyłącznie ostateczność, gdy nie ma innego wyjścia, a nie obowiązek walki. Niezależnie od sytuacji wzywasz pomoc pod 112, gdy można to zrobić bezpiecznie, i wykonujesz polecenia służb.
Dlaczego warto ćwiczyć w grze?
W stresie działamy tak, jak wcześniej przećwiczyliśmy. Gra pozwala bezpiecznie podjąć decyzje, które w prawdziwej sytuacji trzeba podjąć w kilka sekund: czy wracać po plecak, czy otworzyć drzwi znajomemu głosowi, co powiedzieć operatorowi 112 i jak się zachować, gdy do sali wejdzie policja.
Najczęstsze pytania
Co oznacza 4U?
Uważaj, Uciekaj, Ukryj się, Udaremnij atak. To zasady zachowania w razie ataku, promowane przez MSWiA i ABW oraz wykorzystane przez MEN w procedurze dla szkół.
Czy trzeba robić wszystko po kolei?
Nie. 4U to pomoc w zapamiętaniu, a nie sztywna sekwencja. Wybierasz działanie najbezpieczniejsze w danej chwili: uciekasz, jeśli droga jest bezpieczna, albo chowasz się, jeśli nie jest.
Co zrobić, gdy ktoś puka do zamkniętej sali i prosi o otwarcie?
Nie otwierać i zachować ciszę. Nie wiadomo, kto stoi za drzwiami ani co dzieje się na korytarzu. Informację o osobie na korytarzu trzeba przekazać przez 112. Drzwi otworzą służby.
Czy wolno wrócić po plecak albo telefon?
Nie. Nie wraca się po rzeczy ani do miejsca zagrożenia. Nie wraca się też do budynku po kolegów, którzy zostali w innym miejscu. Trzeba powiedzieć nauczycielowi lub służbom, gdzie ostatnio byli.
Jak zachować się, gdy przyjedzie policja?
Zostać na miejscu, nie biec w stronę policjantów, mieć puste i widoczne ręce, wykonywać polecenia i nie stawiać oporu, nawet jeśli ktoś bierze nas za podejrzanego. Policjanci w pierwszej chwili nie wiedzą, kto jest kim.
Czy ta gra jest dla każdego ucznia?
Gra jest dla uczniów od ok. 10 lat i nie pokazuje przemocy, ale temat może budzić niepokój. Każdy może przerwać grę w dowolnej chwili. Jeśli coś Cię niepokoi, porozmawiaj z dorosłym albo zadzwoń pod 116 111.